Co zobaczyć na Akropolu w Atenach: lista świątyń i budynków do odwiedzenia

Czy zamierzasz odwiedzićAkropol w Atenach i chcesz wiedzieć, które świątynie i atrakcje odwiedzić?

W tym artykule wymienię wszystkie główne budynki i znaleziska archeologiczne, które można znaleźć w tym miejscu, te, które zostały nam przekazane (takie jak Partenon) i te, z których niestety pozostały tylko szczątki, ale które możemy sobie wyobrazić dzięki świadectwom ówczesnych pisarzy, w tym Witruwiusza, Plutarcha i Pauzaniasza.

Gotowi? Zaczynajmy

Krótkie przypomnienie! Sława Akropolu wiąże się z długimi kolejkami do wejścia. Chcesz ich uniknąć? Kup bilet online: wejdź bez czekania i ciesz się wizytą. Znajdź poniższy link, aby dokonać rezerwacji.

Świątynie i budynki Akropolu w Atenach

Wchodząc na Akropol, będziesz miał do czynienia z bardzo zróżnicowaną serią widoków, ponieważ architektura i posąg Ateny zostały rozmieszczone na różne sposoby, a nie zgodnie z osiami symetrii lub relacjami geometrycznymi.

Wybór ten został podjęty w celu ożywienia budynków i jak najlepszego ich wykorzystania.

Chociaż Atena jest zdecydowanie najczęściej poświadczanym bóstwem, na ateńskiej skale pojawia się wiele innych boskich i heroicznych postaci, a częściej niż nie, sceny z mitycznymi tematami wydają się ściśle związane z kultami, o których znane są dowody, umożliwiając identyfikację ikonograficzną, a także topograficzną, innych osobistości panteonu, które na Akropolu lub na jego bezpośrednich zboczach są przedmiotem kultu w specjalnych świątyniach: Apollo, Dionizos, Eros, Zeus, Afrodyta.

• Propyleje
• Partenon
• Świątynia Ateny Nike
• Erechtejon
• Sanktuarium Zeusa Polieusa
• Sanktuarium Artemidy Brauronii
• Sanktuarium Pandiona
• Odeum Herodesa Attyka
• Sanktuarium Afrodyty Pandemos i Demeter
• Calcotheca
• Pandroseion
• Arrephorion
• Stoa Attalosa
• Świątynia Eumene
• Sanktuarium Asklepiosa
• Sanktuarium Dionizosa
• Odeum Peryklesa
• Sanktuarium Dionizosa
• Sanktuarium Afrodyty i Erosa
• Jaskinia Aglaurusa
• Thission Ta niewielka świątynia poświęcona bogu Hefajstosowi pochodzi z 449 r. p.n.e.. Nazwa pochodzi od obecności fryzu poświęconego wyczynom Tezeusza, od którego świątynia została pierwotnie nazwana.

Propyleje na ateńskim Akropolu

Dostęp do Akropolu prowadzi przez monumentalny kompleks Propylejów, zbudowany w latach 437-432 p.n.e..

Przed ich budową, aby uzyskać dostęp do świętego obszaru, trzeba było pokonać ostrą różnicę wysokości między końcem stromej rampy prowadzącej na Akropol a poziomem esplanady. W ten sposób, pod kierunkiem architekta Mnesiclesa, zbudowano objętość Propylaea; nazwa dosłownie oznacza„przy bramach„, jest to bryła budynku, w której przenikają się porządki dorycki i joński, pierwszy widoczny na fasadach zewnętrznych elewacji, podczas gdy drugi jest używany wewnątrz.

Kompleks, który przewidywał dwie kwadratowe sale za bocznymi skrzydłami wschodniego portyku doryckiego i dwie większe zwrócone w stronę esplanady, nigdy nie został ukończony z powodu sprzeciwu zwolenników bardziej starożytnych kultów praktykowanych w fortecy na Akropolu, których przestrzenie zostały naruszone przez projekt Mnesiclesa.

Zrealizowano zatem tylko korpus centralny i dwa skrzydła boczne, pierwsze po stronie północnej mieściło Galerię Obrazów, podczas gdy skrzydło południowe składało się z portyku, którego kolumny zostały umieszczone w wystarczającej odległości, aby umożliwić przejście procesji Panatenajskiej.

Partenon w Atenach

Partenon w Atenach, zbudowany w latach 447-432 p.n.e., jest najbardziej znanym zabytkiem na Akropolu.

Został zbudowany przez architektów Ictinusa i Callicratesa, podczas gdy Fidiasz był jego wielkim i głównym rzeźbiarzem.

Jest to świątynia oktastylowa i peripteralna, otoczona wspaniałymi kolumnami doryckimi. Frontony zostały ozdobione wspaniałymi rzeźbami Fidiasza, odnoszącymi się do narodzin Ateny i jej walki z Posejdonem.

Uważano, że wnętrze składa się z dwóch nie komunikujących się ze sobą pomieszczeń: mniejszego, prawie kwadratowego pokoju zwanego Partenonem (pokój dziewicy) i większego zwanego naosem, na planie prostokąta, w którym znajdował się cenny posąg Ateny ze złota i kości słoniowej stworzony przez Fidiasza.

Salę naos poprzedzały dwa pomieszczenia z portykami, pronaos i opisthodomos.

Budynek słynie również z dekoracji rzeźbiarskiej, w tym metop fryzu doryckiego, frontonów z kolosalnymi figurami i fryzu o długości 160 metrów i wysokości około jednego metra, który otaczał cellę na całym obwodzie. Fryz zawiera tysiące figur, w wysokim i niskim reliefie oraz w zaokrągleniu.

Świątynia Ateny Nike

Pochodząca z 427 r. p.n.e. świątynia Ateny Nike zaprojektowana przez Kallikratesa stoi na południowo-zachodniej odnodze Akropolu, w pobliżu Propylejów, o których opowiem później.

Jest to niewielka, niezwykle wyrafinowana świątynia, amfipolityczna, tetrastylu i porządku jońskiego, z cudownym fryzem.

Erechtejon

Erechtejon, pochodzący z lat 421 – 405 p.n.e., jest zabytkiem o najbardziej zróżnicowanych i nietypowych formach, dalekich od kanonicznego typu greckiej świątyni. Składa się z trzech brył, z których każda jest zupełnie inna i nie podlega prawom symetrii.

Świątynia ta stoi na dwóch różnych poziomach, zasadniczo połączonych schodami na północ od zachodniego portyku.

Górny poziom, we wschodniej części głównego korpusu, był poświęcony kultowi Ateny Polias, otoczonej loggią kariatyd, podczas gdy zachodnia część, wznosząca się na niższym poziomie około trzech metrów, była poświęcona kultowi Erechtejosa, szóstego króla Aten w mitologii greckiej. Ta ostatnia składała się z przedsionka i dwóch przyległych pomieszczeń: północnego portyku i ogrodzenia, w którym rosło święte drzewo oliwne Aten.

Sanktuarium Zeusa Polieusa

Wśród budynków na ateńskim Akropolu z pewnością znajdziemy sanktuarium Zeusa Polieusa (”Zeusa opiekuna miasta”), zbudowane w okresie archaicznym, z którego pozostały tylko resztki fundamentów.

Budynek, położony na wschód od Erechtejonu, składał się z niewielkiego ogrodzenia na planie trapezu, które strzegło małej świątyni i dwóch dziedzińców, prawdopodobnie wykorzystywanych jako stajnie dla wołów przeznaczonych na ofiary.

Świątynia Ateny Polias

Stojąc między Partenonem a Erechtejonem zauważysz obecność pewnych ruin. Są to fundamentystarożytnej świątyni Ateny Polias z VI wieku pne.

Bogini Atena była patronką miasta Ateny i reprezentowała dla starożytnych Greków mądrość, odwagę, inspirację, cywilizację, prawo i sprawiedliwość w czasach pokoju i wojny, matematykę, siłę, strategię, sztukę i rzemiosło.

Świątynia, która była kilkakrotnie niszczona i odbudowywana, była w porządku doryckim (z sześcioma kolumnami na krótszym boku i 12 na dłuższym boku) i miała marmurowy fronton.

Była zorientowana wzdłuż osi zachód-wschód, a jej boki mierzyły 21,3 i 43,15 o.

Fundamenty, które są widoczne do dziś, składają się z różnych materiałów i zostały zbudowane przy użyciu różnych technik, co utrudnia odtworzenie historii architektonicznej budynku.

W 480 r. p.n.e. postanowiono zastąpić go Erechtejonem, choć przez wieki przetrwało kilka rzeźb, zachowanych w Muzeum Akropolu i przedstawiających sceny z mitologii greckiej.

Sanktuarium Artemidy Brauronia

Sanktuarium to znajdowało się w południowo-zachodnim skrzydle Akropolu i było poświęcone bogini Artemidzie Brauroneion, opiekunce kobiet w ciąży i porodów. Procesje ku jej czci odbywały się co cztery lata.

Jego trapezoidalny kształt nie zawierał rzeczywistej świątyni, ale portyk z trzema prostokątnymi skrzydłami, w centrum którego stał ołtarz bogini.

Pozostało siedem stopni, które dawały dostęp do świętego ogrodzenia, datowanego na 430 r. p.n.e.

Sanktuarium Pandiona

Sanktuarium to znajdowało się na końcu świętej ulicy Akropolu. Jest to heroon, czyli święte miejsce poświęcone bohaterom, w tym przypadku królowi Aten Pandionowi.

Składał się z dwóch budynków oddzielonych murem, właściwej świątyni na zachodzie i ergastèrionu na wschodzie; to drugie pomieszczenie służyło jako warsztat dla rzemieślników pracujących na Akropolu. Wejście do niego prowadziło przez propyleje, czyli zadaszony portyk po zachodniej stronie.

Pozostałości sanktuarium zostały odkryte podczas wykopalisk pod budowę Muzeum Akropolu w 2007 roku.

Odeo Heroda Attyka

Termin òdeion odnosi się do małych zadaszonych budynków, w których odbywały się przedstawienia, poezja i śpiew.

Na zboczu na wschód od Akropolu znajdował się jeden taki amfiteatr, zachowany do dziś, poświęcony ateńskiemu filozofowi i politykowi Herodowi Atticusowi, pochodzący z 174 r. p.n.e.

Był to budynek, który filozof zbudował ku pamięci swojej żony Regilli. Budowa trwała około dziesięciu lat, a filozof Pausanias opisał ją w 174 roku.

zbliżając się do budynku, można zauważyć, że na niektórych cegłach znajdują się rzeźby z inicjałami ΘHΡ, co prawdopodobnie oznacza „Teatr Heroda i Regilli”.

Teatr doznał rozległych zniszczeń w 267 r. po inwazji Herulian.

W latach pięćdziesiątych XX wieku, po projekcie renowacji, widownia i orkiestra (obecna scena) zostały zmodernizowane. Od tego czasu teatr zawsze był głównym widownią słynnego Festiwalu Aten i Epidauros, który odbywa się co roku w czerwcu.

Festiwal obejmuje szeroki zakres wydarzeń, w tym sztuki teatralne, koncerty, balety, opery, starożytne komedie i tragedie i słynie z goszczenia takich artystów jak Maria Callas, Jonas Kaufmann, Maurice Béjart, Mikīs Theodōrakīs, Dionysis Savvopoulos i Maria Dragoni.

Sanktuaria Afrodyty Pandemos i Demeter

Te dwa sanktuaria pochodzą z najstarszych monumentalnych faz Akropolu, z IV wieku p.n.e..

Do świątyni Afrodyty Pandemos należy fryz odkryty w tej okolicy i przechowywany w Muzeum Akropolu: jest wyrzeźbiony z gołębiami trzymającymi naszyjnik z dziobami.

Calcoteca

Pomieszczenie to służyło jako magazyn broni, brązu, mównic okrętowych, mebli i świętych ofiar. Słowo Chalkotheke oznacza po grecku„sklep z brązem„. Dzięki inskrypcji pochodzącej z IV wieku wiemy, że przedmioty przechowywane w środku były przedmiotem spisu, a lista została wyryta na steli przed budynkiem.

Dziś zachowały się tylko wapienne fundamenty kaliksta, ale wiemy, że budynek, który stał po wschodniej stronie Akropolu, miał kształt prostokąta o wymiarach 14 m na 43 m i posiadał portyk od północy, dodany później.

Thission

Ta niewielka świątynia poświęcona bogu Hefajstosowi pochodzi z 449 r. p.n.e.. Nazwa pochodzi od obecności fryzu poświęconego wyczynom Tezeusza, po którym historycy początkowo nazwali świątynię.

Jest to świątynia poświęcona bogu Hefajstosowi, zwanemu także Hefajstejonem, i jest jedną z najlepiej zachowanych doryckich świątyń klasycznej starożytności.

Jest to peripteralna, heksastylowa świątynia z trzynastoma kolumnami na największych bokach, o długości 39,44 metra i szerokości 16,90 metra.

Cella jest distila in antis, z pronaosem głębszym niżopisthodomos. Wewnątrz cella miała kiedyś podwójną wewnętrzną kolumnadę biegnącą wzdłuż dwóch długich boków i z tyłu, działającą jako tło dla grupy dwóch kultowych posągów Ateny i Hefajstosa wykonanych przez Alkamenesa w latach 421-415, o czym świadczą epigraficzne rachunki wydatków na stworzenie grupy z brązu, na podstawie z wapienia eleuzyńskiego i marmurowych płaskorzeźb.

Pandroseion

Budynek ten znajdował się na północny wschód od Erechtejonu i mieścił małą świątynię Pandrosus, jednej z córek Cecrope, bogini rosy.

Wewnątrz zachowało się drzewo oliwne poświęcone Atenie, które według legendy odrodziło się w ciągu jednej nocy po zniszczeniu armii perskiej. W sanktuarium znajdował się równieżołtarz Zeusa.

Arrephorion

ID 76399346 @ Sergio Simoes | Dreamstime.com

Ten budynek w północnej części kompleksu Akropolu służył jako zakwaterowanie dla arrefore, czterech młodych arystokratycznych dziewcząt w wieku od siedmiu do jedenastu lat, które co roku musiały tkać peplos na procesje ku czci bogini Ateny. Dwóm innym młodym dziewczętom powierzono natomiast zadanie niesienia świętych naczyń bogini w procesji.

Budynek ten składał się z pojedynczej sali o wymiarach 4,50 na 4,50 m i był poprzedzony portykiem. Z tyłu miał dziedziniec i schody, które łączyły go z świątynią Afrodyty podziemnymi przejściami.

Do dziś przetrwały tylko pozostałości fundamentów wysokiego bloku poros, ale jest oczywiste, że budynek zawierał kwadratową salę i peribolos.

Identyfikacja budynku z Arrephorionem jest poparta istnieniem schodów w północnym murze obronnym, które prowadziły na niższy poziom poza akropolem, ponieważ starożytne źródła podają, że „zejście Arrephoroi” było częścią rytuału festiwalu Arrephorie.

Stoá z Eumene

Przez stoà rozumie się zadaszony portyk do użytku publicznego; na Akropolu był jeden nazwany na cześć Eumene, jego budowniczego, który zbudował go między Odeo Herodesa Attyka i Teatrem Dionizosa.

Został zbudowany przy murze oporowym na zboczach wzgórza, był zbudowany na dwóch poziomach i składał się z pojedynczej sali z podwójną nawą z doryckimi kolumnami w zewnętrznej części i jońskimi kolumnami w wewnętrznym górnym rzędzie i kielichowymi kapitelami w górnej kondygnacji.

To, co można zobaczyć dzisiaj, to rekonstrukcja wykonana w latach 50. przez Amerykańską Szkołę Studiów Klasycznych w Atenach, w której obecnie mieści się Muzeum Agory.

Stoá of Attalus

ID 205205236 @ Zz3701 | Dreamstime.com

Attalus to stoa z portykiem z dwoma rzędami kolumn, o pełnej długości 116,5 m, nazwana na cześć króla Pergamonu, który podarował ją w 140 r. p.n.e.

Górne piętro mieściło warsztaty i było dostępne przez dwie boczne klatki schodowe.

Sanktuarium Asklepiosa

Sanktuarium to, poświęcone Asklepiosowi, bogu medycyny, służyło również jako schronienie dla chorych.

Składało się z kwadratowego ogrodzenia, wewnątrz którego znajdowała się świątynia i portyk w porządku doryckim z podwójną nawą. Miał około pięćdziesięciu metrów długości. Nad portykiem znajdowała się jaskinia ze źródłem, któremu przypisywano moc uzdrawiania.

W czasach paleochrześcijańskich sanktuarium zostało przebudowane i przekształcone w bazylikę.

Teatr Dionizosa

Ten wielki teatr, ponownie odkryty pod koniec XIX wieku, został zbudowany, aby organizować uroczystości na cześć Dionizosa, bogini wina, rolnictwa i teatru.

W budynku tym wystawiano sztukitakie jak tragedie Ajschylosa, Sofoklesa i Eurypidesa czy komedie Arystofanesa.

Struktura, która dotarła do nas, pochodzi w dużej mierze z czasów rzymskich, ale naukowcy zidentyfikowali aż dziewięć różnych faz budowy.

teatr został przebudowany w IV wieku p.n.e. i mógł pomieścić do 17 000 osób w 64 rzędach, z których tylko 20 przetrwało w nienaruszonym stanie do dnia dzisiejszego.

Odeum Peryklesa

Ten zadaszony teatr został wzniesiony przez Peryklesa, aby gościć konkursy muzyczne odbywające się podczas obchodów Panatenajów. Niestety, dziś przetrwały tylko fundamenty, ale dzięki Plutarchowi i Witruwiuszowi wiemy, że w przeciwieństwie do klasycznego półkolistego kształtu, który został przyjęty dla teatrów, ten był kwadratowy.

Ze świadectw, które do nas dotarły, wiemy, że teatr był prawdopodobnie inspirowany perskim namiotem, z okazałym dachem, wspartym na nie mniej niż dziewięciu rzędach dziesięciu wewnętrznych filarów, w sumie 90, i wykonanym z drewna okrętów wojennych zdobytych podczas wojen z imperium Kserksesa.

Wewnątrz budynku znajdowała się scena dla muzyków, miejsce dla chóru orkiestry i pomieszczenia dla obsługi.

Odeum zostało spalone podczas wojen z Rzymianami, w 87 r. p.n.e., podczas oblężenia Lucjusza Korneliusza Sulli. Zostało później odbudowane przez władcę Kapadocji, Ariobarzane II, wielkiego wielbiciela kultury greckiej.

Sanktuarium Dionizosa

Druga, nowsza świątynia w sanktuarium Dionizosa Eleuthereusa, dorycka budowla w stylu tetra, w której znajdował się chryzelefantynowy posąg boga autorstwa Alcamenesa oraz stoa, która otacza sanktuarium od północy, pochodzi z tych samych lat co odeum Peryklesa. Sanktuarium było otoczone wielokątnym murem.

Jaskinia Aglaurus

Sanktuarium Aglaurus, córki Cecrope, mitycznego pierwszego króla Attyki, było miejscem kultu znajdującym się na zboczach Akropolu w Atenach.

Było to małe sanktuarium poświęcone Aglaurusowi, którego lokalizacja nie została jeszcze ustalona z całą pewnością. Jednak w 1980 r. na wschodnim zboczu pod jaskinią znaleziono starożytną stelę, poświęconą przez Ateńczyków kapłance Aglaurusa z inskrypcjami datowanymi na III wiek pne; uwiarygodniło to tezę, że Aglaureion musiał znajdować się na wschodnim zboczu.

Muzeum Akropolu

ID 49310739 @ Milan Gonda | Dreamstime.com

Muzeum Akropolu znajduje się około stu metrów od Partenonu, w ateńskiej dzielnicy Makryianni, wśród kilku stanowisk archeologicznych, w tym ruin z V wieku n.e. zachowanych wewnątrz budynku i widocznych przez szklaną podłogę pierwszego piętra.

Ten nowoczesny budynek, zainaugurowany w 2009 roku, mieści około 8000 metrów kwadratowych eksponatów, głównie rzeźbiarskich. Od neolitu po późną starożytność, Muzeum śledzi historię Akropolu: od rzeźbiarskich po architektoniczne i dekoracyjne cechy jego budynków.

Na trzecim piętrze znajduje się słynnasala Partenonu, w której prezentowane są oryginalne rzeźby i fryzy, z których część została sprowadzona do Grecji z Anglii po tym, jak została zrabowana przez hrabiego Thomasa Bruce’a z Elgin.

Wewnątrz muzeum znajduje się również kawiarnia, restauracja i sklep z pamiątkami.

Wszystkie zabytki Akropolu: podsumowanie

Zabytek	Stan obecny	Okres historyczny
Propyleje	Zachowane	437 – 432 P.N.E
Partenon	Zachowany	445 – 438 P.N.E
Świątynia Ateny Nike	Zachowana	424 – 420 P.N.E
Erechtejon	Zachowany	421 – 405 P.N.E
Sanktuarium Zeusa Polieusa	Znaleziska archeologiczne przedstawiające nacięcia w ziemi służące do budowy fundamentów.	Wczesne dekady VI wieku p.n.e.
Świątynia Ateny Polias	Pozostałości fundamentów	VI w. p.n.e
Sanktuarium Artemidy Brauronia	Znaleziska archeologiczne	V w. p.n.e.
Sanktuarium Pandiona	Znaleziska archeologiczne	430 P.N.E
Teatr Dionizosa	Zachowany	IV wiek p.n.e.
Odeum Heroda Attyka	Zachowane	174 P.N.E
Sanktuarium Afrodyty Pandemos i Demeter	Pozostałości archeologiczne	IV wiek p.n.e.
Calcoteca	Pozostałości fundamentów	V w. p.n.e.
Pandroseion	Pozostałości archeologiczne	421 P.N.E
Arrephorion	Pozostałości fundamentów	470 P.N.E.
Stoa Attalosa	Pozostałości archeologiczne	140 P.N.E
Stoa w Eumene	pozostałości archeologiczne	II wiek p.n.e.
Sanktuarium Asklepiosa	Pozostałości archeologiczne	44 P.N.E. – 14 N.E.
Sanktuarium Dionizosa	Pozostałości archeologiczne	435 p.n.e. ok.
Odeum Peryklesa	Pozostałości archeologiczne	435 p.n.e. ok.
Sanktuarium Afrodyty i Erosa	Pozostałości archeologiczne	połowa V w. p.n.e
Jaskinia Aglaurus	Pozostałości archeologiczne steli	iII wiek p.n.e.
Thission	Zachowane	449 P.N.E

Często zadawane pytania

Wnioski

Tutaj dochodzimy do konkluzji tego artykułu, w którym wymieniłem główne świątynie i zabytki Akropolu w Atenach.

Widzieliśmy główne atrakcje (takie jak Partenon i Erechtejon), a także kilka drugorzędnych, ale nie mniej ważnych.

Jeśli masz jakieś wątpliwości lub pytania, zostaw komentarz poniżej. Z przyjemnością na nie odpowiem!